Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Πολιτική Προστασία (Civil Protection) αναφέρεται στο σύνολο των δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην προστασία της ζωής και της περιουσίας των πολιτών έναντι των κινδύνων από φυσικές, τεχνολογικές και περιβαλλοντικές καταστροφές και στοχεύουν στη μείωση των συνεπειών τους σε Ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και πέραν αυτού, συμπληρωματικά με τις εθνικές πολιτικές (αρχή της επικουρικότητας, Subsidiarity).
 
Η Πολιτική Προστασία εντάσσεται κυρίως στις πολιτικές Περιβάλλοντος, Εσωτερικών και Ασφάλειας ενώ σχετικές δράσεις και μέτρα εμπεριέχονται σε διάφορες πολιτικές της Ένωσης.
 
Ιστορικά οι δράσεις της Επιτροπής για την Π.Π. ξεκινούν το 1985 με την ίδρυση της υπηρεσιακής μονάδας Πολιτικής Προστασίας υπό τη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος.
 
Το 1987 θεσπίστηκε το Μόνιμο Δίκτυο των Εθνικών Αντιπροσώπων (Permanent Network of National Correspondents-PNNC) ψήφισμα του Συμβουλίου για την προώθηση της συνεργασίας των κρατών μελών σε θέματα Πολιτικής Προστασίας. Το δίκτυο απαρτίζεται από εκπροσώπους των υπηρεσιών των εθνικών διοικήσεων που ασχολούνται µε θέματα πολιτικής προστασίας και αποτελεί το πρώτο συντονισμένο δίκτυο πολιτικής προστασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Λειτουργεί ως όργανο ανταλλαγής πληροφοριών και εξετάζει διάφορες πρωτοβουλίες στον τομέα της πολιτικής προστασίας.
 
Το 1997 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε το πρώτο πρόγραμμα δράσεων για την πολιτική προστασία (1998 - 1999). Το πρώτο αυτό πρόγραμμα δράσεων ακολούθησε ένα δεύτερο και πιο εκτεταμένο 5ετές πρόγραμμα (2000 - 2004), το οποίο παρατάθηκε ως το τέλος του 2006. Δράσεις ανάλογες των προγραμμάτων αυτών ενσωματώθηκαν στο Χρηματοδοτικό Μέσο για την Πολιτική Προστασία για την περίοδο 2007-2013, που θεσπίστηκε με απόφαση του Συμβουλίου το 2007.
 
Τον Οκτώβριο 2009 η Μονάδα Πολιτικής Προστασίας αναδιοργανώθηκε και χωρίστηκε σε δύο ξεχωριστές Μονάδες: (α) τη Μονάδα Πολιτικής Προστασίας- Ανταπόκριση σε καταστροφές (Unit Civil Protection – Disaster Response) και (β) τη Μονάδα Πολιτικής Προστασίας – Πρόληψη και Προετοιμασία (Unit Civil Protection – Prevention and Preparedness). Στα πλαίσια ορισμού της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2009-2014 και από τον Φεβρουάριο του 2010: Οι Μονάδες Πολιτικής Προστασίας μεταφέρθηκαν στην Γενική Δ/νση Ανθρωπιστικής Βοήθειας (DG Humanitarian Aid – ECHO), η οποία πλέον αναφέρεται ως “Ανθρωπιστική Βοήθεια και Πολιτική Προστασία”. Οι Μονάδες εντός της DG ECHO αναδιοργανώνονται εκ νέου σε:
 
•     Μονάδα Α/5: Πολιτική Πολιτικής Προστασίας, Πρόληψη, Προετοιμασία και Μείωση Κινδύνου Καταστροφών
 
•     Μονάδα B/1: Ανταπόκριση Εκτάκτων Αναγκών, η οποία διαχειρίζεται και το επιχειρησιακό σκέλος του Μηχανισμού (οργάνωση αποστολών διεθνούς συνδρομής) και διευθύνει το MIC.
 
Οι δράσεις του Μηχανισμού υποστηρίζονται από το νέο Χρηματοδοτικό Μέσο για την Π.Π.
 
Σημαντική πρωτοβουλία σε Ευρωπαϊκό επίπεδο αποτέλεσε η καθιέρωση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας που θεσπίστηκε το 2001 και αναθεωρήθηκε το 2007. Ο Μηχανισμός παρέχει ένα πλαίσιο συνεργασίας και παροχής βοήθειας σε περιπτώσεις μεγάλων εκτάκτων αναγκών εντός και εκτός της Ένωσης. Με την εφαρμογή της αναθεωρημένης απόφασης τέθηκε σε ισχύ ο θεσμός των Μονάδων Πολιτικής Προστασίας. H Επιτροπή συνεπικουρείται από επιτροπή εκπροσώπων των κρατών μελών (Επιτροπή Πολιτικής Προστασίας). Η δε χρηματοδότηση των διαφόρων δράσεων βασίζεται στο νέο Χρηματοδοτικό Μέσο για την Πολιτική Προστασία, για την περίοδο 2007-2013.
 
Εθνική Εκπροσώπηση
 
Η ΓΓΠΠ εκπροσωπεί τη χώρα στην Ε.Ε. για θέματα Πολιτικής Προστασίας και για το λόγο αυτό συμμετέχει με εκπροσώπους της στην Επιτροπή Πολιτικής Προστασίας  (Civil Protection Committee) όσο και σε επιτροπές που έχουν ως σκοπό τη στήριξη του έργου της Ε. Επιτροπής και στην ομάδα εργασίας του Συμβουλίου της Ε.Ε. “Πολιτική Προστασία”.
 
Επίσης, η ΓΓΠΠ είναι, βάσει σχετικής νομοθεσίας ο φορέας μέσω του οποίου ζητείται ή παρέχεται η διεθνής βοήθεια.
 
Η συνθήκη της Λισσαβόνας
 
Η συνθήκη της Λισσαβόνας δημιουργεί νέους τομείς αρμοδιοτήτων στους οποίους μπορεί να παρέμβει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στον τομέα της πολιτικής προστασίας οι νέες αρμοδιότητες είναι υποστηρικτικού χαρακτήρα. 
 
Μεταξύ άλλων, η συνθήκη της Λισσαβόνας επιδιώκει να βελτιώσει την ικανότητα της ΕΕ να αντιμετωπίζει φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές. Έτσι, το άρθρο 196 της συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ δίνει τη δυνατότητα στην ΕΕ να λαμβάνει μέτρα όσον αφορά την:
 
• πρόληψη κινδύνων
• προετοιμασία των φορέων πολιτικής προστασίας
• επέμβαση σε περιπτώσεις φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών
• επιχειρησιακή συνεργασία μεταξύ των εθνικών υπηρεσιών προστασίας
• συνοχή των δράσεων που αναλαμβάνονται σε διεθνές επίπεδο.
Εξάλλου, οι εν λόγω διατάξεις περί πολιτικής προστασίας συνδέονται με τη ρήτρα αλληλεγγύης του άρθρου 222 της συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ. Η ρήτρα αυτή δίνει τη δυνατότητα στην ΕΕ να παρέχει συνδρομή σε κράτος μέλος εάν αυτό έχει δεχθεί τρομοκρατική επίθεση ή έχει πληγεί από φυσική ή ανθρωπογενή καταστροφή.
 
Η Πολιτική Προστασία (Civil Protection) αναφέρεται στο σύνολο των δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην προστασία της ζωής και της περιουσίας των πολιτών έναντι των κινδύνων από φυσικές, τεχνολογικές και περιβαλλοντικές καταστροφές και στοχεύουν στη μείωση των συνεπειών τους σε Ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και πέραν αυτού, συμπληρωματικά με τις εθνικές πολιτικές (αρχή της επικουρικότητας, Subsidiarity)." data-share-imageurl="">